Tüp bebek tedavisinde başarıyı etkileyen faktörler; kadın yaşı, yumurta sayısı, yumurta kalitesi, sperm sayısı, sperm kalitesi, embriyo kalitesi, transfer edilen embriyo sayısı, tüp bebek merkezinin laboratuvar kalitesi, embriyonun genetik durumudur.
Tüp bebek tedavisine başlayacak çiftler tüp bebek başarı oranlarını etkileyen en önemli faktörün yumurta sayısı olduğunu düşünmektedirler, bu düşünce çok doğru değildir. Çünkü tüp bebek tedavisinde tek yumurtayla gebelik elde edilebilmektedir.
Bunun dışında yanlış bir düşünce de ileri kadın yaşı varlığında tüp bebek tedavisiyle gebelik elde edilemeyeceği düşüncesidir. İleri yaş çiftlerde elde edilen genetiği normal iyi kalitede ki bir embriyo ile hamilelik başarı oranının yüksek olduğu bilinmelidir.
Kadın Yaşı
Kadın yaşı tüp bebek başarı oranını etkileyen en önemli parametrelerden biridir; çünkü kadın yaşı ilerledikçe yumurta sayısı ve kalitesi düşmektedir. Yumurta sayı ve kalitesindeki düşüş, genetiği normal iyi kalitede bir embriyo elde edilme ihtimalini azaltmaktadır. Kadın yaşı arttıkça yumurtalarda ki genetik anormallik ve buna bağlı olarak embriyolardaki genetik anormallik görülme ihtimali artmaktadır. Embriyolarda ki genetik anormallikler tüp bebekte başarı oranlarını düşüren en önemli problemlerin başında gelmektedir. Bu nedenle çocuk isteyen çiftlerin eğer tüp bebek tedavisi gerekiyorsa tedaviye başlamak için çok fazla zaman kaybetmemeleri önerilmektedir.
Kadının yaşı
Kadın yaşıyla tüp bebek başarı oranı arasındaki ilişkinin değerlendirildiği çalışma sonuçlarına göre;
35 yaşından küçük kadınlarda gebelik şansı %60-70
35-37 yaş arasında %40-45
38-40 yaş arasında %30
43 yaşından büyük kadınlarda bu oran yaklaşık olarak %5’tir.
Tüp bebek ilk deneme başarı oranı farklı çalışmalarda değişiklik gösterse de çalışmaların büyük çoğunluğunda yukarıda belirtilen yüzdelere yakın sonuçlar bildirilmiştir.
İleri kadın yaşında karşılaşılan bir diğer önemli problem gebelik sonrası düşük riskidir. Kadın yaşı arttıkça düşük riski çoğu zaman embriyolardaki genetik anormalliklere bağlı olarak artmaktadır.
Yumurta Sayısı
Yumurta sayısı tüp bebek tutma şansı üzerinde anlamlı etkiye sahip olmakla birlikte tüp bebekte başarı oranlarını belirleyen tek kriter değildir. Yumurta sayısından daha önemli olan yumurtaların kalitesidir. Çünkü çok sayıda yumurta toplansa bile yumurta kalitesi iyi değilse oluşan embriyolar yeterli kalitede olmayacaktır. Embriyo kalitesi özellikle 5. güne ulaşan embriyoların kalitesi tüp bebek tutma şansını etkileyen en önemli kriterdir.
Çok fazla sayıda kaliteli yumurta elde edildiğinde tüp bebek tutma oranları ciddi şekilde artmaktadır. Çünkü eğer sperm hücrelerinde ciddi bir problem yoksa kaliteli yumurtalarla elde edilen embriyoların da kalitesi artmaktadır.
Yumurta kalitesi, yumurta sayısından daha önemli olduğu için; eğer kaliteli bir yumurta elde edilebilir ise kadınların tek yumurta ile tüp bebek şansı vardır. Çok düşük yumurtalık rezervi ve yumurta sayısı olan kadınlar tek yumurta ile tüp bebek şansı olduğuna inanmadıkları için tüp bebek tedavisine başlamıyorlar, bu nedenle hastaların tek yumurta ile tüp bebek şansının olduğunu özellikle vurgulamak gerekiyor.
Genel olarak tüp bebek tedavisi sırasında yumurta büyütücü ilaçlar kullanılarak toplanan yumurta sayısı 3’ün altında olması çok düşük yumurta rezervi olarak kabul edilmektedir. Yumurta toplama işleminde toplanan yumurta sayısı 15-20’den fazla olması ise yüksek yumurtalık rezervi olarak kabul edilmektedir. Polikistik overi olan kadınlarda yumurta büyütücü ilaçlar kullanıldığında çok sayıda yumurta gelişimi görülmektedir. Bu nedenle polikistik over tüp bebek başarı oranı yüksektir.
Yumurta sayısı arttıkça tüp bebek başarı oranı artmaktadır; ancak bu noktada yumurta kalitesi de tüp bebek başarı oranında çok önemli bir yere sahiptir.
Embriyo Kalitesi
Embriyo kalitesi tüp bebek başarı oranını etkileyen en önemli kriterlerin başında gelmektedir. Embriyolar hücre sayılarına, şekillerine, hücre boyutlarının eşitliğine gibi birçok kriter kullanılarak değerlendirilip embriyo kalitesi belirlenmektedir. Tüp bebek tedavilerinde tüp bebek tutma şansını artırmak için 5.gün embriyosu transferi tercih edilmektedir. Çünkü 5. güne ulaşmış kaliteli bir embriyonun tutunma şansı çok daha yüksektir.
Tüp bebek tutmama sebepleri arasında en sık görülen neden embriyolardaki genetik anormalliklerdir. Özellikle iyi kalitede olmayan embriyolarda genetik anormallik görülme riski ciddi şekilde artmaktadır. İyi kalitede olan embriyolarda genetik anormallik görülme ihtimali çok daha düşüktür; ancak bu embriyolarda da genetik anormallik olabilme ihtimali olduğu unutulmamalıdır. Bu nedenle iyi kalitede embriyo transferine rağmen tekrarlayan tüp bebek başarısızlıkları olan çiftlerde embriyo genetik analizi tüp bebek tutma şansını artırmak için yapılmalıdır.
Embriyo transferi
Embriyo transferi tüp bebek tedavi sürecinin son aşaması olmakla birlikte en önemli aşamalarından biridir. Tüp bebek başarı oranını arttırmak için embriyo transferi çok dikkatli bir şekilde ultrason eşliğinde yapılmalıdır.
Tüp bebek başarı oranını arttırmak için bazı hastalarda embriyo transfer işlemi sırasında rahimdeki kasılmaları önleyici ilaç kullanmak gerekiyor. Ancak bu ilaçların kullanımında hasta seçimi çok önemlidir.
Normal şartlarda embriyo transferi ağrısız bir işlemdir, ancak bazı hastalarda embriyo transfer işlemini daha sağlıklı yapabilmek için anestezi gerekebilmektedir.